Je kind heeft zijn eigen waarheid. Maar waar blijft de jouwe?

Over verschillende levenswegen, levenservaring en de zoektocht naar verbinding tussen ouders en volwassen kinderen.

Volwassen worden betekent dus niet dat alle verschillen in levenservaring verdwijnen.

Een ouder heeft soms tientallen jaren meer geleefd. Heeft relaties zien komen en gaan, verlies meegemaakt, verantwoordelijkheid gedragen, fouten gemaakt en sommige dingen pas jaren later begrepen. Een volwassen kind heeft intussen ook zijn eigen ervaringen opgedaan. Het maakt fouten, draagt verantwoordelijkheid en kent teleurstelling en moeilijke keuzes.

Die ervaringen zijn niet minder waardevol, maar ze zijn anders. En daar kunnen misverstanden en wrijvingen ontstaan. Een ouder vertelt iets vanuit wat het leven hem of haar heeft geleerd. Het volwassen kind hoort misschien bemoeienis of kritiek. Het kind vertelt iets vanuit een eigen overtuiging of ervaring. De ouder kijkt daar misschien anders naar, omdat het leven je soms pas veel later laat begrijpen wat je vandaag de dag nog niet kunt zien.

Niet omdat de ouder altijd gelijk heeft en het kind niet. Wel omdat een ouder kijkt vanuit wat zij of hij zelf al heeft beleefd, terwijl een kind nog midden in het leven staat en vooral kijkt naar wat nog moet komen.  Wat voor een ouder door jaren ervaring misschien anders is gaan voelen of begrijpen, kan voor een kind nog heel anders aanvoelen. Beiden kijken dus naar dezelfde werkelijkheid, maar vanuit een andere plek in hun leven.

Ook een ouder heeft een verhaal. Ook een ouder heeft dingen meegemaakt, gevoeld, gedragen en pas veel later begrepen. Dat verhaal wordt niet minder waar omdat een volwassen kind het anders heeft ervaren. Een ouder spreekt vaak vanuit liefde en bezorgdheid, niet om gelijk te krijgen. En een volwassen kind mag dat horen zonder het te moeten beamen. Een volwassen kind mag zijn eigen waarheid hebben.

Maar waar blijft de waarheid van de ouder?

Twee mensen kunnen hetzelfde meemaken en het toch anders beleven. Een kind kan zeggen: "Zo heb ik het ervaren." En dat mag waar zijn. Maar een ouder kan ook zeggen: "Dat was niet hoe ik het heb beleefd." Ook dat mag waar zijn.

Want een kind heeft een eigen blik op zijn jeugd. Een ouder heeft een eigen blik op de jaren waarin die jeugd zich afspeelde. Het kind beleeft bepaalde gebeurtenissen vanuit de positie van een kind. De ouder beleeft diezelfde periode vanuit de verantwoordelijkheid van een ouder. Dat zijn niet dezelfde ervaringen.

De ouder zag zorgen die het kind niet kende. Droeg verantwoordelijkheden waarvan het kind niets wist. Maakte keuzes vanuit informatie, angst, liefde of omstandigheden die een kind op dat moment onmogelijk volledig kon overzien.

Dat betekent niet dat de ervaring van het kind daardoor minder belangrijk wordt. Maar het betekent evenmin dat de ervaring van de ouder daardoor verdwijnt. Dat is precies waar het soms misloopt. Wanneer één verhaal de enige waarheid wordt, krijgt het verhaal van de ander geen plaats meer. En dan wordt luisteren moeilijk.

Want luisteren betekent niet dat je moet zeggen: "Je hebt gelijk." Luisteren betekent: "Ik hoor dat jij het zo hebt ervaren." Dat is iets anders.

Een ouder kijkt vanuit wat er daadwerkelijk is gebeurd. Vanuit zorgen die misschien niemand zag, of misschien wel zag maar die je als kind nog niet ten diepste kon plaatsen. Vanuit relaties, verlies, werk, ziekte en alles wat een leven onderweg met een mens doet. Een volwassen kind kijkt vanuit zijn eigen leven. Met ervaringen die de ouder misschien niet kent. Met ideeën, interesses en invloeden die soms een totaal andere richting uitgaan.

En dat mag bestaan. Misschien is dat voor een ouder zelfs een van de mooiste dingen om te zien: dat kinderen uit hetzelfde gezin niet allemaal op dezelfde manier antwoorden zoeken. De ene in de filosofie, de andere in therapie, een ander in pedagogie, weer een ander in ecologie of maatschappelijke vraagstukken. Ze zoeken allemaal. Maar met de eigenheid die ze mochten ontwikkelen tijdens hun kindertijd. Met de ruimte die ze kregen om zelf een richting te zoeken.

Want opvoeden is uiteindelijk niet iemand een kant-en-klaar antwoord meegeven voor de rest van zijn leven. Het is een kind zo begeleiden dat het later zelf vragen durft te stellen, zelf mag twijfelen en zelf verantwoordelijkheid kan nemen voor de antwoorden die het vindt. Dat ze allemaal een andere weg kiezen, hoeft geen bewijs te zijn dat de opvoeding is geslaagd of mislukt. Het is ook een teken dat ze werkelijk hun eigen mens zijn geworden.

Nieuwsgierigheid in twee richtingen

Toch kan juist daar een andere vorm van afstand ontstaan. Je hoeft niet dezelfde interesses te hebben om elkaar te kunnen ontmoeten. Maar er is wel iets anders nodig: nieuwsgierigheid en respect. De bereidheid om af en toe de wereld van de ander binnen te stappen.

Je hoeft filosofie niet te lezen om te vragen wat je kind erin vindt. Je hoeft therapie niet als dé oplossing te zien om te begrijpen waarom je kind daarin antwoorden zoekt. Je kunt er gewoon vragen over stellen. Luisteren. Interesse tonen. En een volwassen kind kan evengoed aan zijn ouder vragen stellen. Het is geen eenrichtingsverkeer meer.

Nieuwsgierigheid mag en moet eigenlijk in beide richtingen gaan. En dan komen de vragen vanzelf. Daar ontstaat ontmoeting. Niet omdat je hetzelfde denkt, maar omdat je geïnteresseerd bent in wat de ander bezighoudt.

Het wordt pijnlijk wanneer er geen ruimte meer is om die verschillende werelden naast elkaar te leggen. Wanneer een kwetsbaarheid wordt beantwoord met een snelle oplossing, een grap, een onderwerpwissel of zelfs afstand. Maar hetzelfde geldt omgekeerd. Levenservaring is geen garantie voor wijsheid. En jong zijn is geen bewijs van oppervlakkigheid. Ongeacht leeftijd kunnen we van elkaar leren. Niemand heeft het alleenrecht op inzicht of gelijk. Niet door ervaring, niet door leeftijd, niet door status of opleiding. 

Daarom gaat het uiteindelijk niet over wie dieper denkt of meer weet. Het gaat over de bereidheid om elkaars diepte te leren kennen. Elkaars luchtigheid te respecteren. Misschien is dat echte verbinding. Niet: "Ik denk zoals jij." Maar: "Vertel me waarom dit voor jou belangrijk is."

Dat geldt niet alleen voor de ouder die naar het kind luistert. Ook van een volwassen kind mag je verwachten dat het nieuwsgierig blijft naar wat zijn ouder bezighoudt. Naar wat nog altijd fascineert, raakt, pijn doet of verontrust.. Ook de wereld van een ouder op leeftijd verdient nieuwsgierigheid. Dat is tenslotte toch een wereld die ieder volwassen kind  te wachten staat.

Soms is eenzaamheid niet het gebrek aan mensen om je heen. Soms is het het gebrek aan mensen met wie je werkelijk kunt delen wat er in je leeft. En misschien is dat binnen een familie nog het pijnlijkst. Omdat je juist daar  mag verwachten dat je elkaar, ondanks alle verschillen, ergens kunt blijven ontmoeten. Niet omdat je hetzelfde bent. Niet omdat je hetzelfde denkt. Maar omdat je bereid bent om elkaar te blijven zien.

Als ouder. Als volwassen kind. Als twee mensen die ieder hun eigen leven hebben geleefd en toch nieuwsgierig genoeg kunnen blijven naar de wereld van de ander.

Misschien begint echte verbondenheid precies daar.